Krzysztof Trebunia-Tutka, a musician, composer, architect, leader of highland bands talks to Welcome. In 2005 he was awarded, together with the Trebunie-Tutki, the title of an Honorary Ambassador of the Polish Language for writing and using texts written in the Podhale dialect.
• What does playing music mean to you? A job, a way of life, a way of contacting other people and cultures…?
• Music is my greatest passion, my life. I play music almost every day – on my own, with my children, with the students from the ‘Jutrzenka’ (the Tatra Centre of Culture and Sports), with my bands: the Trebunie-Tutki, the Śleboda, the Krzysztof Trebunia-Tutka Band. It is preferably the violin or shepherds` instruments. Writing music, my own compositions and new highland ‘notes’ is an almost magic activity to me. Creating this music I express myself, I am myself, I feel a genuine Highlander. It is also expressed by dancing and singing and in any sphere of art I am involved in e.g. in architecture, which soaks with the highland style. I try to play traditional highland music with great respect and piety, but it is not enough for me... I am myself, I live here and now so this is why my artistic work, which is so tightly connected with the heritage of my ancestors, is modern. Traditional music is always the base for New Highland Music I compose, but what reflects its new quality is, among other things, a conscious and entirely new attitude to arrangement, improvisation, use of new instruments in a premeditated, sometimes contrasting way.
• You are an architect by education. Does architecture help you ‘build’, ‘construct’ music in any way?
• I often refer my music to architecture. Nowadays no one is surprised that modern highland houses are not illuminated by cressets and that they have bathrooms, central heating systems, etc. In music the new does not have to destroy the old. Which is more in style: a popular, all covered with siding highland ‘four’ built on a square plan, whereas traditional highland houses were built on a pentagon plan and were oriented to the south or is stuffed with electronics, but keeping the proportions of the Zakopane style wooden villa? New Highland Music, like my modern architecture, is the only chance for development and survival of the most valuable qualities of traditional highland culture. I consciously use a dialect in it, because it is only the highland dialect that can express highland mentality. I do not even try to use high-flown poetry in my texts. My folk songs are quite simple on purpose. Their themes, structure, and mentality are close to the texts that have been stored in highlanders` memory here for centuries. Regional architecture is my speciality. Honest, logical and, above all, but not only, it belongs to Podhale. When I design houses in other parts of the country, I do my best in order to refer to the best traditions of Polish architecture in those regions.
• What is more significant in your creative process – a strong basis, which tradition obviously is or experiment? Such as highland music mixed with reggae. Are you really ‘bound by tradition and mad with modernity’?
•Tradition is the basis and the most important source of inspiration. But I am not bound by it. I have chosen this kind of music – the music of our fathers and grandfathers, consciously and in spite of the fact that it loses in ‘the competition of attractiveness’ with Gypsy, Jewish or Latin American music. I believe that in some time also my notes will become part of the Podhale tradition, for which a balanced development seems the only rescue. A surface development, which can be observed in mass productions such as, for instance, highland disco can cause the fall of beautiful, highland art. Therefore, I keep trying harder to make highlanders more aware of it and to encourage them to raise their children in respect and understanding of their own roots.
In my case experiments are not an end in themselves, but they constantly inspire me to create new music values. I am myself. I do not imitate or pretend anyone else. The Trebunie-Tutki and I do not struggle for a wide, but for a conscious audience. All my artistic activities aim to preserve the sense and the character of highland music so that it has a right position in world music. Each of our ‘mixes’ (with jazz, rock or techno) contains the highland style – it is possible to learn from those recordings to sing and play in the highland style! The success of the records made with the Twinkle Brothers helped us record many albums with traditional highland music. I consider ‘Songs of Glory’ the best of the fusion-records. It most clearly shows what power our own tradition has. We are different, but united in reaching a good, clear purpose. We have similar ideals and values. I prepared special tracks for ‘Songs of Glory’, which correspond to Rastafari culture. This way a music dialogue was created, in which everyone remains themselves. And when this is appreciated by really practised people who live in different parts of Europe, there is no need for a better prize. However, I would like very much to get with this project to my countrymen, because it is, above all, our Polish culture and tradition, which inites us all and makes us feel as one nation.

Specjalnie dla Welcome mówi Krzysztof Trebunia-Tutka, muzyk, kompozytor, architekt, lider zespołów góralskich. W roku 2008 otrzymał tytuł Honorowego Ambasadora Polszczyzny, przyznanym mu (wraz z zespołem Trebunie – Tutki) za teksty utworów pisanych i wykonywanych w gwarze podhalańskiej.
• Czym dla Ciebie jest granie? Zawodem, sposobem na życie, nawiązywaniem kontaktów z innymi ludźmi i kulturami?
• Muzyka jest moją największą pasją, moim życiem. Prawie codziennie gram – sam, z własnymi dziećmi, z uczniami z „Jutrzenki” (Tatrzańskie Centrum Kultury i Sportu), ze swoimi zespołami: Trebunie-Tutki, Śleboda, Kapelą Krzysztofa Trebuni-Tutki. Najchętniej na skrzypcach i instrumentach pasterskich. Czynnością prawie magiczną jest dla mnie tworzenie muzyki, własnych kompozycji i nowych „nut” góralskich. Tworząc tę muzykę wyrażam siebie, jestem sobą, czuję się w pełni góralem. To również wyraża się w tańcu i śpiewie, a także w każdej dziedzinie sztuki, którą uprawiam, na przykład w architekturze, przesyconej góralskim stylem. Z wielkim szacunkiem i pietyzmem staram się grać tradycyjną muzykę góralską, ale dla mnie to za mało... Jestem sobą, żyję tu i teraz, więc i moja twórczość, tak bardzo związana ze spuścizną moich przodków, jest współczesna. Bazą tworzonej przeze mnie Nowej Muzyki Góralskiej jest zawsze tradycyjna muzyka, ale o jej nowej jakości świadczy, między innymi, świadome, zupełnie nowe podejście do aranżacji, improwizacji, użycie nowych instrumentów w przemyślany, czasem kontrastowy sposób.
• Jesteś z wykształcenia architektem – czy architektura pomaga Ci w “budowaniu”, “konstruowaniu” muzyki?
• Często odnoszę swoją twórczość muzyczną do architektury – dziś nikt nie dziwi się, że we współczesnych góralskich domach nie świeci się kagankami, jest łazienka, instalacje centralnego ogrzewania itd. W muzyce „nowe” też nie musi niszczyć „starego”. Co jest bardziej stylowe? Popularna, obłożona sidingiem góralska „czwórka”, budowana na planie kwadratu (podczas gdy tradycyjne góralskie domy stawiano na planie prostokąta i orientowano je na południe)? Czy nafaszerowana wprawdzie elektroniką, ale zachowująca proporcje stylu zakopiańskiego drewniana willa? Podobnie jak moja współczesna architektura, Nowa Muzyka Góralska jest jedyną szansą na rozwój i zachowanie najpiękniejszych wartości tradycyjnej kultury góralskiej. Świadomie posługuję się w niej gwarą, bo jedynie gwarą można oddać szczególną mentalność góralską. W swoich utworach nie silę się na górnolotną poezję. Moje śpiewki celowo są proste, tematyką, budową i mentalnością bliskie tym najstarszym tekston, przechowywanym w pamięci od stuleci. Moja specjalność to architektura regionalna, szczera i logiczna, przede wszystkim podhalańska, ale nie tylko. Projektując w różnych zakątkach kraju staram się nawiązywać do najlepszych tradycji polskiej architektury w tych regionach.
• Co jest ważniejsze w Twoim procesie twórczym – mocna baza, jaką jest tradycja, czy eksperyment? Taki jak muzyka góralska połączona z reggae? Czy rzeczywiście “jesteś spętany tradycją, opętany nowoczesnością”?
• Tradycja jest dla mnie podstawą i najważniejszym źródłem inspiracji. Ale nie jestem nią spętany. Świadomie wybrałem tę muzykę – muzykę naszych ojców i dziadków, mimo że przegrywa ona w ,,zawodach na atrakcyjność” z muzyką cygańską, żydowską czy latynoamerykańską. Wierzę, że kiedyś i moje nowe nuty staną się częścią tradycji podhalańskiej, dla której jedynym ratunkiem jest zrównoważony rozwój. Rozwój pozorny, który często obserwujemy w postaci masowych produkcji, choćby takich jak góralskiego disco, może być przyczyną upadku pięknej, góralskiej sztuki. Dlatego tym usilniej zabiegam o uświadomienie górali i wychowanie góralskich dzieci w szacunku i zrozumieniu własnych korzeni.
W moim przypadku eksperymenty nie są celem samym w sobie, ale wciąż inspirują do tworzenia nowej wartości muzycznej. Jestem sobą. Nikogo nie naśladuję ani nie udaję. Z zespołem ,,Trebunie-Tutki” walczymy nie o szeroką, ale o świadomą publiczność. Wszystkie moje działania artystyczne zmierzają ku temu, aby zachować istotę, charakter muzyki góralskiej i aby miała ona godne miejsce w muzyce światowej. Każde z naszych ,,połączeń” (z jazzem, rockiem czy techno) zawiera styl góralski – można się z tych nagrań nauczyć grać i śpiewać tradycyjnie po góralsku! Sukcesy płyt nagranych z Twinkle Brothers umożliwiły nam nagranie wielu albumów z tradycyjną muzyką góralską. Z płyt – fuzji, za najlepszą uważam najnowszy album „Songs of Glory”, który najdobitniej pokazuje, jaką siłę ma nasza własna tradycja. Jesteśmy odrębni, ale zjednoczeni w dobrym, czystym celu, mamy podobne ideały i wartości. Na płytę „Songs of Glory” przygotowałem specjalne utwory, które korespondują z kulturą rastafariańską. I powstał muzyczny dialog, w którym każdy pozostaje sobą. A gdy do tego dochodzi uznanie naprawdę wyrobionych muzycznie mieszkańców różnych zakątków Europy, to już większej nagrody nie trzeba. Jednak najbardziej zależy mi na dotarciu z tym projektem do rodaków, bo to przede wszystkim nasza, polska kultura i tradycja, która nas wszystkich łączy i sprawia, że czujemy się wielkim narodem.